काठमाण्डौं।
विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको इतिहासमा थुप्रै साहसी आरोहीहरूको नाम सुनिन्छ। तर सन् १९३० को दशकमा एक बेलायती नागरिकले सगरमाथा चढ्न बनाएको असामान्य र जोखिमपूर्ण योजना आज पनि पर्वतारोहण इतिहासमा अचम्मका रूपमा लिइन्छ।
प्रथम विश्वयुद्धका पूर्व सैनिक मोरिस विल्सनले सन् १९३४ मा ‘क्र्यास एन्ड क्लाइम्ब’ नामक अनौठो योजना बनाए। पर्वतारोहणको कुनै औपचारिक तालिम नभएका उनले सानो प्रयोग गरिएको ‘जिप्सी मथ’ विमान किनेर त्यसलाई सगरमाथाको ढलानमा दुर्घटनाग्रस्त गराउने र त्यसपछि पैदलै चुचुरोमा पुग्ने सोच राखेका थिए।
उनले विमानलाई ‘एभरेस्ट’ नामसमेत दिएका थिए। तर बेलायती वायुसेवा मन्त्रालयले उनको योजना असुरक्षित भन्दै उडानमा रोक लगाएको थियो। त्यसको बावजुद उनी सन् १९३३ मा बेलायतबाट उडान भरेर युरोप, मध्यपूर्व हुँदै भारत पुगे।
इन्धनको समस्या र विभिन्न अवरोधका बीच भारत पुगेपछि उनको विमान जफत भयो। त्यसपछि पनि उनले हार मानेनन् र दार्जिलिङ पुगेर तीन शेर्पा सहयोगी लिएर तिब्बततर्फको यात्रा सुरु गरे।
बिरामी बौद्ध भिक्षुको भेषमा उनले करिब ३०० माइलको कठिन यात्रा गर्दै सन् १९३४ अप्रिलमा सगरमाथाको फेदी रोङ्बुक गुम्बा पुगे। तर त्यहाँका लामाले उनलाई अघि नबढ्न चेतावनी दिए पनि उनले यात्रा रोक्ने निर्णय गरेनन्।
पहिलो प्रयास असफल भएपछि उनी पछि फर्किए। करिब तीन सातापछि दोस्रो प्रयासमा उनी शेर्पाहरूसहित ६,९२० मिटर उचाइसम्म पुग्न सफल भए, तर अत्यधिक कठोर मौसम, तालिम र उपकरणको अभावका कारण अघि बढ्न सकेनन्।
आखिरमा उनले शेर्पाहरूलाई छोडेर एक्लै अगाडि बढे। १९३५ मा बेलायती पर्वतारोहण टोलीले उनको शव ‘नर्थ कोल’ नजिकै फेला पारेको थियो। उनको डायरीको अन्तिम नोटमा “फेरि निस्किएँ, कस्तो सुन्दर दिन” लेखिएको भेटिएको थियो।
यद्यपि उनको योजना असफल र जोखिमपूर्ण थियो, पर्वतारोहण इतिहासमा उनलाई साहस र दृढ इच्छाशक्तिको अनौठो उदाहरणका रूपमा पनि सम्झिने गरिन्छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्