पाेखरा – काशी राम सुनार
अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रपति Donald J. Trump ले सार्वजनिक गरेको एक सन्देशपछि विश्व राजनीति पुनः तीव्र तनावतर्फ धकेलिएको छ। उक्त सन्देशमा इरानको वर्तमान अवस्थालाई अत्यन्त गम्भीर रूपमा चित्रण गर्दै आज राति नै निर्णायक परिवर्तन हुन सक्ने संकेत गरिएको छ। यसले अमेरिका र Iran बीचको सम्बन्ध थप संवेदनशील बन्दै गएको देखिन्छ।
अमेरिका–इरान सम्बन्धको इतिहास लामो समयदेखि द्वन्द्वपूर्ण रहँदै आएको छ। सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि दुई देशबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध टुटेको थियो, र त्यसयता आणविक कार्यक्रम, आर्थिक प्रतिबन्ध तथा क्षेत्रीय प्रभावको प्रतिस्पर्धाले सम्बन्धलाई झनै जटिल बनाएको छ। विशेषगरी इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लिएर अमेरिकाले कडा अडान लिँदै आएको छ, जसका कारण पटक–पटक तनाव चर्किएको छ।
हालको अवस्था “प्रत्यक्ष युद्धको संघार” मा पुगेको विश्लेषण गरिएको छ। मध्यपूर्व क्षेत्रमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति, इरान समर्थित समूहहरूको सक्रियता, र तेल मार्गको सुरक्षासँग सम्बन्धित विषयहरूले परिस्थितिलाई झनै जटिल बनाएका छन्। यदि अमेरिका द्वारा आक्रमण भयो भने त्यसले केवल दुई देशबीच मात्र नभई समग्र क्षेत्रलाई नै ठूलो द्वन्द्वमा धकेल्न सक्ने खतरा रहेको विज्ञहरू बताउँछन्।
यस सम्भावित द्वन्द्वबाट दुवै पक्षले ठूलो क्षति बेहोर्नुपर्ने देखिन्छ। United States ले विशाल सैन्य खर्च, सैनिक जोखिम, तथा अन्तर्राष्ट्रिय आलोचनाको सामना गर्नुपर्नेछ भने Iran मा भौतिक संरचना ध्वस्त हुनु, जनधनको क्षति, तथा पहिले नै कमजोर रहेको अर्थतन्त्रमा थप संकट आउने अनुमान गरिएको छ। साथै सर्वसाधारण नागरिकहरूमा मानवीय संकट गहिरिने जोखिम पनि उत्तिकै उच्च छ।
ऊर्जा बजारमा यसको प्रत्यक्ष असर पर्ने निश्चित जस्तै देखिन्छ। मध्यपूर्व विश्वकै प्रमुख तेल उत्पादन क्षेत्र भएकाले त्यहाँको अस्थिरताले विश्वभर इन्धनको मूल्य वृद्धि, आपूर्ति संकट तथा आर्थिक असन्तुलन निम्त्याउन सक्छ। यसको असर नेपालजस्ता विकासशील देशहरूमा समेत पर्ने देखिन्छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, यस्तो अवस्था विश्व शान्तिका लागि गम्भीर चुनौती हो। कूटनीतिक समाधान र संवादको विकल्प कमजोर बन्दै जाँदा शक्ति प्रदर्शनको राजनीति हावी भएको देखिन्छ। यसैबीच सामाजिक सञ्जालमा आएका यस्ता सन्देशहरूले जनमानसमा थप त्रास र अन्योल सिर्जना गरिरहेका छन्।
समग्रमा, अमेरिका–इरानबीचको बढ्दो तनाव केवल दुई देशको विषय नभई विश्वव्यापी प्रभाव पार्ने संवेदनशील संकटका रूपमा विकसित भइरहेको छ। अबको केही घण्टा विश्व राजनीतिको दिशा निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण मोड हुन सक्ने आकलन गरिएको छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्